หนาวนี้ต้องระวัง ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ ป้องกันก่อนที่อาการรุนแรง
เมื่อเข้าสู่ฤดูหนาว หลายคนอาจรู้สึกสดชื่น แต่สำหรับผู้ที่มี ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ ฤดูกาลนี้อาจไม่เป็นอย่างที่คิด อากาศเย็น ความชื้นที่เปลี่ยนแปลง รวมถึงฝุ่นละอองในอากาศ ล้วนเป็นตัวกระตุ้นให้อาการภูมิแพ้กำเริบได้ง่ายขึ้น ไม่ว่าจะเป็นน้ำมูกไหล คัดจมูก จามต่อเนื่อง ไอเรื้อรัง หรือรู้สึกแน่นหน้าอก
ทำไมหน้าหนาวถึงกระตุ้นภูมิแพ้?
การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในฤดูหนาวส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจและกระตุ้นสารก่อภูมิแพ้ได้หลายประการ
อากาศแห้งและเย็น อากาศที่เย็นและแห้งทำให้เยื่อบุโพรงจมูกและหลอดลมแห้งตามไปด้วย ส่งผลให้เกิดการระคายเคืองและไวต่อสิ่งกระตุ้นได้ง่ายขึ้น
การรวมตัวในอาคาร เมื่ออากาศข้างนอกหนาว ผู้คนมักใช้เวลาอยู่ภายในอาคารมากขึ้น ทำให้สัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ที่สะสมอยู่ภายในบ้านสูงขึ้น เช่น ไรฝุ่น เชื้อรา และ สะเก็ดผิวหนังสัตว์เลี้ยง (Pet Dander)
ฝุ่นและมลภาวะ ฤดูหนาวในหลายพื้นที่มักมาพร้อมกับปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5) และมลพิษทางอากาศ ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้และหอบหืดรุนแรงขึ้นได้
อาการของโรคภูมิแพ้ทางเดินหายใจ
ส่วนใหญ่แล้วโรคภูมิแพ้ทางเดินหายใจประกอบด้วยการแพ้ที่แสดงออกทางจมูก ช่องคอ หลอดลม โดยอาจมีอาการคันตา เคืองตา หรือมีน้ำตาไหลร่วมด้วย ซึ่งภูมิแพ้ทางเดินหายจะเกิดได้ใน 2 ส่วนหลัก คือ
วิธีป้องกันภูมิแพ้ทางเดินหายใจ ในช่วงหน้าหนาว
1. รักษาความอบอุ่นของร่างกาย อากาศเย็นทำให้เยื่อบุจมูกระคายเคือง ควรสวมเสื้อกันหนาว ผ้าพันคอ หรือหน้ากากเพื่อปิดจมูกเวลาตากลมหนาว
2. หลีกเลี่ยงอากาศเย็นจัดแบบเฉียบพลัน เช่น ออกจากห้องปรับอากาศสู่ลมเย็นภายนอก เพราะอาจกระตุ้นจาม คัดจมูก และไอ
3. ทำความสะอาดบ้านสม่ำเสมอ ซักผ้าปูที่นอน ปลอกหมอนทุก 1–2 สัปดาห์ ใช้ปลอกกันไรฝุ่นสำหรับที่นอน เปิดเครื่องฟอกอากาศในห้องนอนหรือห้องที่ใช้เวลาเป็นประจำ
4. ระวัง PM 2.5 ซึ่งมักสูงในช่วงอากาศหนาว เช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน สวมหน้ากาก N95 เมื่อฝุ่นสูง ปิดประตูหน้าต่างให้มิดชิด ลดฝุ่นเข้าสู่บ้าน
5. รักษาความชื้นในบ้านให้เหมาะสม อากาศหนาวมักแห้ง ควรดื่มน้ำมากขึ้น หรือใช้เครื่องเพิ่มความชื้น (Humidifier) เพื่อป้องกันเยื่อบุจมูกแห้งแตกระคายเคือง
6. หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ สารเคมี และกลิ่นฉุน สารระคายเคืองพวกนี้ทำให้อาการภูมิแพ้กำเริบได้ง่ายในหน้าหนาว
7. เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน นอนให้พอ กินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงและลดโอกาสเกิดการติดเชื้อร่วมกับอาการภูมิแพ้
8. พบแพทย์หากอาการกำเริบบ่อย เพื่อประเมินและรับการรักษาที่เหมาะสม เช่น ยาพ่นจมูก ยาต้านภูมิแพ้ หรือการตรวจหาสารก่อภูมิแพ้เพื่อควบคุมระยะยาว
ฤดูหนาวอาจเป็นช่วงที่อาการภูมิแพ้กำเริบง่ายกว่าปกติ แต่สามารถควบคุมได้ด้วยการดูแลตัวเองอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น และพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ เพื่อป้องกันไม่ให้อาการลุกลามจนรุนแรง โรงพยาบาลลานนามีแพทย์ผู้ชำนาญการด้านอายุรกรรม ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลลานนา โทร.052 134777
นพ.อภินันท์ ตันติวุฒิ
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรกรรม โรงพยาบาลลานนา